Cách vệ sinh nệm tại nhà hiệu quả gồm bốn việc chính: hút bụi, xử lý vết bẩn, khử mùi và làm khô đúng cách. Bạn không cần dụng cụ đắt tiền, chỉ cần máy hút bụi, vài chiếc khăn sạch, nước, xà phòng nhẹ và baking soda. Điều quan trọng nhất là dùng ít nước và để nệm khô hoàn toàn trước khi dùng lại. Bài này hướng dẫn toàn bộ quy trình tự làm, kèm liên kết tới các bài chi tiết cho từng bước.
Chuẩn bị dụng cụ
- Máy hút bụi: có đầu hút dẹt lông mềm và đầu hút khe; ưu tiên loại có lọc HEPA nếu nhà có người dị ứng
- Khăn microfiber sạch: 4-6 chiếc, gồm khăn khô để thấm và khăn ẩm để lau
- Bình xịt phun sương: giúp kiểm soát lượng dung dịch, không làm ướt sâu
- Xà phòng hoặc nước rửa chén dịu nhẹ: pha loãng với nước để lau vết bẩn
- Baking soda: khử mùi bề mặt
- Giấm trắng: dùng cho một số vết bẩn và mùi, cần thử trước ở góc khuất
- Quạt hoặc máy hút ẩm: để làm khô nệm nhanh
Với cách vệ sinh nệm tại nhà, ít hoá chất luôn an toàn hơn. Tránh dùng nước tẩy javel, cồn nồng độ cao, nước lau sàn hay chất tẩy mạnh. Các sản phẩm này có thể làm bạc màu vải, hỏng cao su, foam và để lại mùi khó bay.
6 bước trong cách vệ sinh nệm tại nhà
Tháo ga, vỏ gối và giặt riêng
Tháo hết ga, tấm bảo vệ, vỏ gối và vỏ nệm nếu tháo được. Giặt theo nhãn, phơi khô hẳn. Trong lúc chờ, bạn làm sạch phần nệm.
Hút bụi kỹ toàn bộ bề mặt
Dùng đầu hút khe đi dọc đường may, mép và bốn góc nệm trước, rồi dùng đầu hút dẹt hút theo làn dọc và ngang, chồng mép nhau. Đẩy máy chậm để bụi kịp bị kéo ra. Kỹ thuật chi tiết có trong bài hút bụi nệm.
Xử lý từng vết bẩn
Pha một ít xà phòng nhẹ vào nước, thấm khăn, vắt thật ráo rồi chấm lên vết bẩn từ ngoài vào trong. Ép khăn khô lên để thấm, lặp lại vài lần. Không chà mạnh và không đổ dung dịch trực tiếp lên nệm. Với vết bẩn có mùi như nước tiểu, có thể dùng giấm pha loãng sau khi thử ở góc khuất; xem tỉ lệ pha trong bài vệ sinh nệm bằng giấm.
Khử mùi bằng baking soda
Khi bề mặt đã khô, rắc một lớp mỏng baking soda lên toàn bộ mặt nệm, để vài giờ, càng lâu càng tốt nếu có thể. Baking soda hút bớt mùi và ẩm ở bề mặt. Liều lượng và thời gian để chi tiết có trong bài vệ sinh nệm bằng baking soda.
Hút sạch baking soda
Hút lại toàn bộ bề mặt thật kỹ, nhất là đường may, để không còn bột trên nệm.
Làm khô và thông gió
Mở cửa, bật quạt, dựng nghiêng nệm nếu có thể để mặt dưới cũng thoáng. Chỉ trải ga khi nệm đã khô hẳn. Với nệm lò xo, bông ép có thể phơi nắng nhẹ; cao su và foam thì phơi nơi râm thoáng. Hướng dẫn chi tiết trong bài cách phơi nệm.
Cách vệ sinh nệm tại nhà theo từng loại vết bẩn
Bước xử lý vết bẩn là bước khó nhất khi tự làm, vì mỗi loại vết cần cách xử lý khác nhau. Dưới đây là những vết thường gặp nhất trong gia đình.
Cách vệ sinh nệm tại nhà khi dính nước tiểu
Thấm khô ngay bằng khăn hoặc giấy, ép mạnh nhiều lần cho đến khi không còn hút được nước. Lau bằng dung dịch xà phòng nhẹ, sau đó xịt giấm pha loãng để giảm mùi, thấm khô lại rồi rắc baking soda khi bề mặt đã ráo. Vết nước tiểu càng xử lý sớm thì càng ít ngấm xuống lõi.
Vết mồ hôi, ố vàng
Vết ố do mồ hôi tích tụ lâu nên thường nhạt dần sau nhiều lần lau chứ không hết ngay. Lau bằng dung dịch xà phòng nhẹ, thấm khô, để khô hẳn rồi lặp lại. Không dùng thuốc tẩy để làm trắng vì có thể làm hỏng vải và lớp bên dưới.
Vết máu
Luôn dùng nước lạnh, không dùng nước nóng vì nhiệt làm protein trong máu bám chặt hơn. Thấm từ ngoài vào trong, lặp lại với nước lạnh pha chút muối hoặc xà phòng nhẹ.
Đồ uống: cà phê, trà, nước ngọt
Thấm ngay để lấy phần lỏng. Đồ uống có đường nếu không lau sạch sẽ để lại vết dính và thu hút côn trùng, nên cần lau lại bằng khăn ẩm nước sạch sau khi xử lý bằng xà phòng.
Sữa, nôn trớ của trẻ
Gạt phần đặc, thấm khô, lau bằng nước mát rồi xà phòng nhẹ. Cần làm sạch kỹ phần đạm sữa, nếu không mùi chua sẽ quay lại sau vài ngày.
Bảng tra nhanh cho nhiều loại vết bẩn hơn có trong bài cách làm sạch vết bẩn trên nệm.
Làm khô nệm đúng cách
Trong cách vệ sinh nệm tại nhà, làm khô là bước hay bị xem nhẹ nhất nhưng lại quyết định nệm có bị mùi, mốc sau đó hay không.
- Tạo luồng gió: đặt quạt thổi ngang mặt nệm, mở cửa sổ đối diện nếu có
- Giảm ẩm không khí: bật máy hút ẩm hoặc chế độ khô của máy lạnh, nhất là mùa mưa
- Thoáng cả hai mặt: dựng nghiêng nệm hoặc kê lên để mặt dưới không áp sát giường
- Kiểm tra bằng tay: ấn sâu vào vùng từng lau; còn cảm giác mát hoặc có mùi ẩm là chưa khô
- Không vội trải ga: chờ thêm vài giờ nếu còn nghi ngờ, an toàn hơn trải ga lên nệm còn ẩm
Mùa mưa ở TP.HCM, nên chọn ngày khô ráo để tự làm sạch nệm và bắt đầu từ buổi sáng, để có cả ngày làm khô trước khi ngủ.
Lưu ý theo chất liệu nệm
| Loại nệm | Lưu ý khi tự làm |
|---|---|
| Nệm lò xo | Lau ít nước, làm khô nhanh để lò xo không bị ẩm |
| Nệm cao su | Không ngâm, không xối nước, không phơi nắng gắt |
| Nệm foam, memory foam | Rất ít nước, không dùng nhiệt cao, không máy sấy |
| Nệm bông ép, nệm gấp | Ít nước, làm khô kỹ trước khi gấp hoặc trải ga |
| Topper | Làm theo nhãn, một số loại giặt được |
Áp dụng cách vệ sinh nệm tại nhà cho đúng chất liệu giúp tránh phần lớn rủi ro làm hỏng nệm. Bảng so sánh đầy đủ cho từng loại nệm có trong bài cách vệ sinh nệm theo chất liệu.
Các cách làm sạch khác có thể dùng tại nhà
- Máy hơi nước: làm tơi bụi bẩn, khử mùi nhẹ ở bề mặt; hạn chế với cao su và foam. Xem bài vệ sinh nệm bằng hơi nước
- Giặt máy: chỉ áp dụng với vỏ nệm tháo rời và một số topper; lõi nệm không giặt máy được. Xem bài nệm giặt máy được không
Sai lầm thường gặp khi tự vệ sinh nệm
- Xối nước hoặc ngâm nệm: nước ngấm vào lõi rất lâu khô, sinh mùi và mốc
- Chà mạnh vết bẩn: đẩy chất bẩn xuống sâu, làm loang rộng và xù vải
- Trộn nhiều hoá chất: có thể tạo khí độc hoặc làm hỏng vật liệu
- Phơi cao su, foam dưới nắng gắt: làm vật liệu ngả vàng, cứng, bở
- Trải ga khi nệm còn ẩm: giữ ẩm bên trong, dễ mốc
- Bỏ qua bước hút bụi: bụi gặp nước vón lại, bám chặt hơn
Nếu bạn lo việc tự làm có thể làm hỏng nệm, bài vệ sinh nệm có làm hỏng nệm không giải thích những rủi ro thật và cách tránh.
Mất bao lâu để vệ sinh nệm tại nhà?
Thời gian thao tác thường không quá dài, nhưng tổng thời gian cần tính cả lúc chờ khử mùi và làm khô. Khi lên kế hoạch áp dụng cách vệ sinh nệm tại nhà, bạn có thể ước lượng như sau:
- Hút bụi: khoảng 15-30 phút tùy kích thước nệm và mức độ kỹ
- Xử lý vết bẩn: từ vài phút đến hơn nửa giờ, tùy số lượng và loại vết
- Để baking soda: vài giờ, có thể để lâu hơn nếu nệm có mùi
- Làm khô: từ vài giờ đến hơn nửa ngày, phụ thuộc lượng nước đã dùng và thời tiết
Vì vậy, nên bắt đầu vào buổi sáng và chuẩn bị chỗ ngủ dự phòng trong trường hợp nệm chưa kịp khô.
Nên vệ sinh nệm bao lâu một lần?
- Mỗi 1-2 tuần: giặt ga, vỏ gối; hút bụi mặt nệm
- Mỗi 1-3 tháng: làm theo đủ các bước trong bài, khử mùi bằng baking soda
- Ngay khi có sự cố: đổ nước, nước tiểu, nôn trớ cần xử lý trong vài phút đầu
- Mỗi 6-12 tháng: cân nhắc làm sạch sâu, nhất là nhà có trẻ nhỏ, người dị ứng, thú cưng
Tần suất cụ thể theo từng hoàn cảnh có trong bài nệm bao lâu nên vệ sinh một lần.
Giới hạn của việc tự làm
Cách vệ sinh nệm tại nhà phù hợp để bảo dưỡng định kỳ và xử lý vết bẩn mới. Tuy nhiên, máy hút bụi gia đình không hút ngược được nước và chất bẩn ở lớp sâu. Với các trường hợp sau, tự làm thường không đạt kết quả như mong muốn:
- Mùi nặng đã ngấm vào lõi: mùi quay lại sau vài ngày dù đã khử mùi bề mặt
- Vết ố vàng lâu năm: mồ hôi và dầu da tích tụ nhiều lớp
- Nệm từng bị ướt sâu: nước tiểu, nước đổ đã thấm qua nhiều lớp
- Nệm cao su, memory foam đắt tiền: rủi ro làm hỏng nếu xử lý nhiều nước
Tóm tắt cách vệ sinh nệm tại nhà
- Chuẩn bị: máy hút bụi, khăn microfiber, xà phòng nhẹ, baking soda, quạt
- Trình tự: tháo ga, hút bụi, xử lý vết bẩn, rắc baking soda, hút sạch, làm khô
- Nguyên tắc: ít nước, thấm không chà, không hoá chất mạnh, khô hẳn mới trải ga
- Theo chất liệu: cao su và foam cần ít nước nhất, tránh nắng gắt và nhiệt cao
- Tần suất: bảo dưỡng 1-3 tháng một lần; cách vệ sinh nệm tại nhà nên kết hợp làm sạch sâu 6-12 tháng một lần
Khi cần làm sạch sâu
Nếu đã làm đúng các bước mà nệm vẫn còn mùi hoặc vết ố, đó là lúc cần đến thiết bị phun hút chuyên dụng có kiểm soát lượng nước. Bạn có thể tham khảo dịch vụ vệ sinh nệm tại nhà của LuxClean để được tư vấn theo đúng loại nệm.
